به گزارش خبرنگار پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، غلامرضا کاظمیان دبیر شورایعالی شهرسازی و معماری ایران در مکاتبه با حمید ملانوری استاندار همدان مصوبه شورا را با موضوع طرح ویژه حفاظت و احیای بافت تاریخی-فرهنگی همدان، ابلاغ کرد.
بر این اساس، شورایعالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ مصوبه جلسه مورخ ۲ اسفند ۱۴۰۳ کمیسیون ماده پنج شهر همدان و مصوبه جلسه مورخ ۴ تیر ۱۴۰۴ شورای برنامهریزی و توسعه استان همدان در خصوص «طرح ویژۀ حفاظت و احیاء بافت تاریخی شهر همدان» را با توجه به صورتجلسات مورخ ۷ مرداد ۱۴۰۴ و ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ کمیته فنی شماره ٣ مورد بررسی قرار داد و ضمن تصویب طرح، مقرر کرد، اسناد طرح با اعمال اصلاحات به شرح زیر جهت اجرا ابلاغ شود:
۱. در خصوص اثر ثبت جهانی تپه هگمتانه، ضمن تأکید بر ضرورت رعایت ضوابط حفاظتی ملی و جهانی و جلوگیری از هرگونه دخل و تصرف مغایر با ضوابط، ضروری است محدوده مصوب ثبت جهانی و ضوابط عرصه و حرایم آن، پس از تدقیق و ابلاغ از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، (ظرف مدت حداکثر یک ماه) در اسناد طرح ویژه حفاظت و احیاء منعکس گردد. همچنین افزایش کاربریها و فعالیتهای مرتبط با خدمات گردشگری در محدوده پیرامون تپه هگمتانه مورد تأکید است.
۲. ضمن تأکید بر ضرورت احیاء رودخانه آلوسجرد به عنوان بخشی از ساختار تاریخی و منظر طبیعی شهر همدان و جلوگیری از تبدیل آن به کانال شهری و همچنین احیاء و خواناسازی چشمههای واقع در بافت تاریخی، ضروری است پیشنهادهای پروژه طراحی شهری رودخانههای همدان- مصوب مورخ ۲۸ آذر ۱۴۰۰ کمیسیون ماده پنج- بر اساس الزامات حفاظتی بافت و افزایش تحققپذیری در ارتباط با امکان تأمین آب مورد نیاز، تکمیل و تدقیق شده و ضمن درج در اسناد طرح، ملاک اقدامات اجرایی قرار گیرد. اخذ استعلام به روز در مورد بستر و حرایم کمّی و کیفی رودخانه و چشمهها و قناتها و ضوابط مربوطه از شرکت آب منطقهای الزامی است.
۳. حداکثر ارتفاع ابنیه و تعداد طبقات، در محدوده واقع در عرصه و حریم محور فرهنگی-تاریخی همدان با ضوابط ابلاغی عرصه و حریم محور مذکور (ابلاغیه شماره ۳۲۰۰/۱۴۰۱۲۱۰۰ مورخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ وزارت میراث فرهنگی) و در مابقی محدوده بافت تاریخی، با ضوابط اختصاصی حفاظتی ابلاغی بافت تاریخی (ابلاغیه شماره ۲۴۹۰۰/۹۹۲۵۰۰ مورخ ۱۴ دی ۱۳۹۹ وزارت میراث فرهنگی) منطبق شده و بر اساس سیاستهای پهنهبندی بافت و الزامات مترتب بر تعیین ارتفاع ابنیه، تدقیق شود. تغییر حداکثر تعداد طبقات و ارتفاع در هر کدام از پهنههای تعیین شده در ابلاغیههای وزارت میراث فرهنگی مصداق مغایرت اساسی است.
۴. ضمن تأیید طرحها و پروژههای موضعی پیشنهادی برای احیاء ساختار بافت و مراکز محلات، تأمین خدمات عمومی، ارتقاء کیفیت عرصه عمومی، و احیای بناهای واجد ارزش، ضروری است:
۱-۴. پروژهها در ارتباط با موضوعات حفاظت، احیاء، گردشگری و بحران، تکمیل و دستهبندی شوند. در این خصوص تعریف پروژه موضوعی برای مرمت و احیای کاروانسراهای بازار تاریخی همدان، آثار شاخص تاریخی، و تقویت سکونت در پیرامون بازار تاریخی مورد تأکید است.
۲-۴. شناسنامه هرکدام از پروژهها، شامل دستور کار طراحی و چارچوب عملیاتی-اجرایی مبتنی بر مشارکت دستگاهها تکمیل شود.
۳-۴. اجرای پروژههای مذکور بر مبنای اولویتبندی پیشنهادی طرح ویژه (با تاکید بر پروژههای پیشران حیات شهری بافت تاریخی)، با بهرهگیری از ظرفیت ستاد بازآفرینی، در دستور کار شهرداری بافت تاریخی همدان و شرکت بازآفرینی شهری قرار گیرد.
۵. مقاطع عرضی پیشنهادی برای خیابانهای شعاعی منتهی به مرکز بافت (میدان امام) که به منظور آرام سازی ترافیک، اولویت حمل و نقل عمومی و پیادهمداری پیشنهاد شده است، با رویکرد خیابان کامل اصلاح و تکمیل شده و پس از تأیید شورای ترافیک استان و شورای فنی میراث فرهنگی اجرایی شود. همچنین مسیرهای پیاده مدار پیشنهادی طرح، در قالب یک شبکه پیوسته با مقاطع ویژه و ارائه ضوابط، تکمیل و تدقیق شود.
۶. به منظور ساماندهی جریان حرکت سواره ورودی از شهر به بافت تاریخی و بازار، بر اولویت اجرای پارکینگهای پیشنهادی درمبادی ورودی شهربه بافت و باراندازهای پیشنهادی پیرامون بازارتأکید میشود. همچنین به منظور کاهش تبعات تعریضهای ناشی ازطرحهای پیشین برمعابرداخلی بافت تاریخی، ضروری است راهکارهای پیشنهادی طرح برای تامین پارکینگ وساماندهی مقاطع عرضی معابرداخلی بافت، براساس اولویتبندی معابری که درطرح تعیین میشود، در دستورکار شهرداری قرار گیرد. هرگونه تغییر در نقش وعملکرد وعرض شبکه معابر و بازگشایی معبر جدید مغایر با شبکه معابر طرح ویژه، مصداق مغایرت اساسی است.
۷. ضمن تأکید بر ضرورت تحقق خدمات عمومی پیشنهادی طرح برای استمرار و احیاء سکونت در بافت تاریخی، کاربری درمانی، با تأکید بر محلات شرقی و میانی بافت، در مقیاس محله در شعاع دسترسی مناسب تأمین شود.
۸. به جهت تبعات استقرار کاربریهای مقیاس شهری در محلات بافت تاریخی، رعایت مقیاس کارکردی محلی و شهری در استقرار کاربریها بر اساس سطحبندی تعیین شده در طرح الزامی بوده و استقرار کاربریهای با مقیاس شهری در محلات بافت تاریخی ممنوع است.
۹. آثار ثبت شده در فهرست ملی و آثار ارزشمند غیرثبتی به صورت متمایز مشخص شده و آثار ثبتی با کاربری تاریخی مشخص شوند.
۱۰. به جهت ضرورت تأمین فضای سبز عمومی در بافت تاریخی، کاربریهای باغات و کشاورزی موجود در محدوده، به عنوان فضای سبز عمومی تثبیت شود. همچنین سهم فضای سبز در طرح موضعی اراضی بایر شرق تپه هگمتانه، حداقل تا ۵۰ درصد افزایش یابد.
۱۱. ضوابط و مقررات برای کلیه کاربریهای پیشنهادی، بنابر مواضع گوناگون بافت، شامل حرایم آثار تاریخی، ابنیه مجاور ساختار اصلی بافت و مراکز محلات، مسیر پیوسته و پیاده مدار تاریخی-گردشگری و هرکدام از پهنههای پنجگانه پیشنهادی، تکمیل و تدقیق شود. ارائه الگوهای تودهگذاری و معماری، در دو دسته شامل بناهای یک و دوطبقه و بناهای با طبقات بیشتر، به ویژه بناهای واقع در حرایم آثار تاریخی مورد تأکید است. همچنین به جهت وجود لایههای تاریخی، امکان احداث و تعداد طبقات زیرزمین در چارچوب ضوابط اختصاصی حفاظتی بافت تاریخی TDR تعیین شود.
۱۲. راهکارهای جبران محدودیتهای توسعه، وفق مصوبه مورخ اول مرداد ۱۴۰۳ شورایعالی درمورد «راهکارهای تشویقی با هدف احیاء و تقویت سکونت در محدوده بافتهای تاریخی-فرهنگی» تکمیل وارائه شود. با توجه به مفاد جزء (۳) از بند ۱۲ مصوبه مذکور، حداکثرسطح اشغال پلاکها، برای بناهای واقع در حرایم آثارثبتی و بناهای مشمول محدودیت ارتفاعی، با تأکید بر رعایت الگوهای تودهگذاری ومعماری بومی، ۸۰ درصد (برای طبقات همکف و اول) تعیین میشود. همچنین ضروریست مشوقهای حمایتی برای سرمایهگذاری و حفاظت از بناهای تاریخی توسط مالکان، در چارچوب قوانین و آییننامههای مصوب ارائه شود.
۱۳. راهکارهای جمعآوری و دفع آبهای سطحی و فاضلاب در هماهنگی با طرح جامع شهر ارائه شده و پس از تایید شرکت آب منطقهای اجرایی شود.
۱۴. ضوابط و راهکارهای موثر و عملیاتی به منظور افزایش ایمنی بافت در برابر زلزله و آتشسوزی و فرونشست (در هماهنگی با طرح جامع) ارائه شود. همچنین نقشه و ضوابط پدافند غیرعامل، وفق مصوبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۶ شورایعالی تکمیل شود.
۱۵. با توجه به تأسیس شهرداری بافت تاریخی همدان، ضروری است ساختار تشکیلاتی و تخصصی متناسب با اجرای طرح ویژه حفاظت و احیاء توسط وزارت کشور با همکاری وزارت میراث فرهنگی، با قید فوریت برای شهرداری مذکور تعیین گردد. شهرداری مسئول اجرای طرح ویژه، پیگیری تهیه و اجرای طرحهای موضعی و موضوعی بر اساس اولویتبندی تعیین شده در طرح، اجرای کاربریهای خدمات عمومی با همکاری دستگاههای ذیربط، اجرای راهکارهای مدیریت بحران و مقابله با سوانح در بافت، پایش اجرای طرح و ارائه گزارشهای دورهای از اجرای طرح به دبیرخانه شورایعالی- بر مبنای شاخصهایی که در طرح ویژه تعیین میشود- است.
۱۶. اسناد و مدارک نهایی طرح، ضمن کنترل هماهنگی با اسناد طرح جامع شهر همدان در محدوده تاریخی (موضوع مصوبه شماره ۳۰۰/۱۹۷۶۶۵ مورخ اول بهمن ۱۴۰۲ شورایعالی شهرسازی و معماری) ارائه شود. تاکید میشود پس از تصویب و ابلاغ طرح ویژه حفاظت و احیاء بافت تاریخی همدان، طرح مذکور (به مثابه طرح تفصیلی محدوده تاریخی) ملاک صدور پروانه و هرگونه اقدام اجرایی در بافت تاریخی همدان بوده و ضروری است در فرایند تهیه طرح تفصیلی همدان، هماهنگیهای لازم مابین دو محدوده مصوب طرح حفاظت و احیاء بافت تاریخی و طرح تفصیلی شهر انجام شود.
۱۷. سند ارتقاء گردشگری شهر همدان، شامل سیاستها و راهکارهای هم پیوندی بافت تاریخی با ارزشهای طبیعی و تاریخی پیرامون واقع در محدوده و حریم شهر، تعیین مسیرهای پیوسته گردشگری تاریخی و طبیعی و ارتقاء کاربریها و فعالیتهای پشتیبان گردشگری، در هماهنگی با طرح جامع شهر و طرح ویژه بافت تاریخی، توسط شهرداری همدان با هماهنگی اداره کل میراث فرهنگی و اداره کل راه و شهرسازی تهیه شده و در طرح تفصیلی شهر لحاظ گردد.
همچنین شورایعالی مقرر کرد، نتایج طرح پژوهشی در دست تهیه با عنوان «تدوین دستورالعمل و راهنما به منظور تهیه طرحهای ویژه حفاظت و احیاء بافتهای تاریخی» در خصوص اصلاح و تکمیل شرح خدمات طرحهای مذکور، پس از تکمیل و بررسی در کمیته فنی شماره سه به شورایعالی شهرسازی و معماری ارائه شود.
در پایان مصوبه آمده است: در اجرای ماده ۴۲ آئین نامه نحوه بررسی و تصویب طرحها اسناد طرح پس از اصلاح بر اساس این مصوبه جهت ابلاغ به مراجع ذیربط در اختیار دبیرخانه شورایعالی قرار گیرد.